Pierwsza w Polsce monografia poświęcona postępowaniu dowodowemu w międzynarodowym arbitrażu handlowym

Nakładem wydawnictwa Wolters Kluwer ukazała się właśnie niezwykle ciekawa pozycja z zakresu międzynarodowego arbitrażu. Jest to książka autorstwa dr Konrada Czecha pt. „Dowody i postępowanie dowodowe w międzynarodowym arbitrażu handlowym oraz inwestycyjnym. Zagadnienia wybrane”. Autor podjął się pierwszej w naszym języku (wedle mojej wiedzy) kompleksowej i szczegółowej analizie reguł rządzących postępowaniem dowodowym w międzynarodowym arbitrażu handlowym. O publikacji jest mi tym przyjemniej donieść, że autor jest w zakresie doktoratu wychowankiem mojej uczelni – książka stanowi publikację rozprawy doktorskiej obronionej na Akademii Leona Koźmińskiego pod kierunkiem sędziego SN w stanie spoczynku prof. dr hab. Tadeusza Wiśniewskiego.

Wiadomym jest, że w ostatnich dziesięcioleciach nastąpiła swoistego jurydyzacja sądownictwa polubownego. Z odformalizowanej, biznesowej metody rozstrzygania sporów, arbitraż przeistoczył się w postępowanie znacznie bardziej przypominające proces sądowy – z licznymi formalnymi regułami przebiegu postępowania obowiązującymi sąd i strony. Dotyczy to również zasad przeprowadzania dowodów, które w arbitrażu są współcześnie (z reguły) dość szczegółowo określone. Tym co jednak ciągle odróżnia sąd powszechny od arbitrażu jest duża autonomia woli stron – w arbitrażu strony uprawnione są w szerokim zakresie kształtować reguły postępowania dowodowego, dostosowując jego zakres, kształt i metody do charakteru i rozmiaru danego sporu, osobistych preferencji i doświadczeń, środków którymi strony dysponują i czasu w jakim oczekują, że postępowanie się zakończy. Inaczej zatem niż w sądzie powszechnym w arbitrażu strony samodzielnie mają wpływ na to w jaki sposób postępowanie arbitrażowe będzie wyglądać. W arbitrażu istnieje jedynie niewielka liczba bezwzględnie wiążących zasad, które nie podlegają dyspozycji stron. Przede wszystkim strony nie mogą oczywiście uchylić zasady równości oraz podstawowych reguł, od których przestrzegania zależy zapewnienie prawa do sprawiedliwego procesu (prawo do sądu).

Czytaj dalej

Kilka uwag o znaczeniu niezależności sądów z punktu widzenia zasady swobodnego przepływu orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych w Unii Europejskiej

Jednym z podstawowych celów rozporządzenia Bruksela I bis (czyli rozporządzenia 1215/2012) i innych europejskich przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego jest dalszy rozwój „przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości” poprzez ułatwianie uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych pomiędzy państwami członkowskimi UE. Cel ten stanowi wyraz ustanowionej Traktatem i intensywnie rozwijanej w ostatnich dekadach współpracy w sprawach cywilnych i handlowych. System ustanowiony przez rozporządzenia unijne opiera się na zasadzie wzajemnego zaufania (mutual trust) do wymiarów sprawiedliwości innych państw Unii, co wyraża się przede wszystkim w nakazie wzajemnego uznawania (mutual recognition) orzeczeń z innych państw członkowskich. Warto zauważyć, że w nawiązaniu do podstawowych dla UE traktatowych swobód gospodarczych (swoboda przepływu towarów, usług, itd.) na tle rozporządzenia Bruksela I przyjęło się mówić o „swobodnym przepływie orzeczeń” w sprawach cywilnych i handlowych.

Mówiąc o wzajemnym zaufaniu mamy przede wszystkim na myśli zaufanie normatywne, tj. prawny imperatyw określonego kredytu zaufania względem orzeczeń z innych państw członkowskich. Zupełnie inną kwestią jest rzeczywiste zaufanie społeczeństw czy funkcjonariuszy publicznych, którym powierzono implementację normatywnego zaufania w ramach wzajemnego uznawania orzeczeń. Rzeczywiste zaufanie jest bowiem określonym stanem psychiki człowieka i nie może zostać zadekretowane normą prawną. Może jednak być budowane latami ciężkiej pracy sądów, czy może szerzej – całego wymiaru sprawiedliwości, pod warunkiem zachowania wymogów sędziowskiej niezawisłości i niezależności. Zaufanie można też bardzo łatwo zniszczyć – zwłaszcza uderzając w niezależność sądów i podkopując ich autorytet. Sądy zależne nie dają wszakże rękojmi sprawiedliwego wyrokowania. Trudno zatem aby orzeczenia takich sądów objęte były wzajemnym zaufaniem w ramach Unii Europejskiej.

Czytaj dalej

Czy spory uchwałowe mogą być w Polsce rozstrzygane przez sądy arbitrażowe, a jeśli tak to na jakich zasadach?

Dopuszczalność prowadzenia sporów o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwał spółek kapitałowych w arbitrażu od dawna jest przedmiotem ożywionej dyskusji w polskiej doktrynie prawa arbitrażowego. Doktryna nadal jest podzielona co do kwestii czy spory tego typu mają zdatność arbitrażową. Sceptycy przeszkodę dostrzegają w dwóch kwestiach. Po pierwsze, wątpią czy spór o uchylenie uchwały ma tzw. zdatność ugodową, która w prawie polskim jest przesłanką zdatności arbitrażowej. Po drugie, podnoszą, że okoliczność, iż rozstrzygnięcie w tego typu sprawach musi wiązać wszystkich wspólników (ma rozszerzoną prawomocność), jest przeszkodą aby sądy polubowne mogły orzekać (i kwalifikują tę kwestię jako problem zdatności). Współcześnie, coraz szerzej reprezentowany jest jednak pogląd, że wspomniane trudności nie mają nic wspólnego ze zdatnością arbitrażową. Nie są – i to już w obecnym stanie prawnym – przeszkodą ku temu aby to sąd polubowny orzekał w sporach uchwałowych. Przekonująco wykazują to w swoich publikacjach zwłaszcza Rafał Kos i Andrzej W. Wiśniewski. Dynamiczny rozwój doktryny w tej dziedzinie widoczny jest w najnowszych publikacjach dotyczących omawianego zagadnienia (zob. w szczególności pracę zbiorową pt. „Spory korporacyjne w praktyce arbitrażowej – perspektywa polska i niemiecka” pod red. W. Jurcewicza, K. Pörnbachera i C. Wiśniewskiego, C.H. Beck 2017).

Czytaj dalej

Wpływ Brexitu na swobodę przepływu orzeczeń pomiędzy państwami UE i Wlk. Brytanią

Jak powszechnie wiadomo Anglia od lat stanowi dominujące centrum rozstrzygania sporów handlowych w Europie i na Świecie. Strony ze wszystkich zakątków Świat decydują się poddać swe transgraniczne spory handlowe pod rozstrzygnięcie angielskich sądów powszechnych lub sądów arbitrażowych z siedzibą w Anglii.

Jest wiele źródeł tego sukcesu, w tym m.in.: sprawne i doświadczone w skomplikowanych sprawach handlowych sądy, świetna obsługa prawna, polityka jurysdykcyjna angielskiej judykatury, wreszcie sam fakt obowiązywania w angielskich sądach języka angielskiego, który stanowi lingua franca handlu międzynarodowego.

Istotne jest tu jednak również to, że orzeczenie wydane przez angielski sąd korzysta ze swobodnego przepływu we wszystkich pozostałych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Dzieje się tak dzięki przepisom unijnym, a w szczególności na podstawie przepisów rozporządzenia Bruksela I dotyczącego jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych (obecnie rozporządzenie nr 1215/2012). Orzeczenie sądu angielskiego – jako sądu państwa UE – korzysta zatem ze swoistego unijnego paszportu. Paszport ten zapewnia członkostwo w UE. Czy po wyjściu Wlk. Brytanii z Unii Europejskiej Londyn zachowa dominującą pozycję jako globalne centrum rozstrzygania sporów cywilnych i handlowych?

Czytaj dalej

Dispute Resolution in M&A Transactions: 18-19 maja 2017 r.

Sąd Arbitrażowy przy Lewiatanie już po raz czwarty ma zaszczyt zaprosić na Dispute Resolution in M&A Transactions – wyjątkową międzynarodową konferencję i największe tego typu wydarzenie w regionie poświęcone arbitrażowi w transakcjach fuzji i przejęć. Konferencja odbędzie się w dniach 18-19 maja 2017 r. w Hotelu Polonia Palace w Warszawie.

Podczas dwudniowej sesji z udziałem trzydziestu światowych ekspertów – prawników transakcyjnych oraz arbitrażowych, prawników przedsiębiorstw, arbitrów oraz doradców biznesowych – będziemy dyskutować o  bieżących trendach, największych wyzwaniach oraz praktycznych aspektach związanych z arbitrażem w transakcjach M&A. Konferencja odbędzie się w języku angielskim a główne tematy sesji obejmą m.in. pre-closing M&A disputes, non-monetary reliefs oraz M&A disputes in publicly listed companies environment.

Konferencja skierowana jest do arbitrów, pełnomocników, in-house lawyers,  a także doradców prawnych i biznesowych w transakcjach M&A. Na życzenie uczestników Organizatorzy wystawiać będą także zaświadczenia o uczestnictwie w Konferencji w ramach doskonalenia zawodowego adwokatów i radców prawnych.

Impreza zapowiada się bardzo ciekawie!

Rejestracja: https://online.ikongres.pl/conference/Dispute_Resolution_in_MA_Transactions

Program: http://www.sadarbitrazowy.org.pl/repository/nowy%20folder/M-A-Conference-Program.pdf