Harmonizacja zasad stosowania prawa obcego w UE: czy możliwa? czy potrzebna?

Zasady stosowania prawa obcego należą do obszaru prawa prywatnego międzynarodowego, w ramach którego występują szczególnie doniosłe różnice pomiędzy poszczególnymi państwami UE. Zasady te są głęboko zakorzenione w tradycji prawnej i ściśle powiązane z regułami przyjętymi w prawie procesowym każdego z państw (np. w kwestiach takich jak środki dowodzenia prawa obcego, czy ciężaru dowodu w tym przedmiocie). O ile w jednych prawo obce traktuje się jako prawo i stosuje z urzędu, a ustalenie jego treści należy do sądu (np. w Polsce), to w innych państwach traktowane jest jako fakt, stosowane wyłącznie na wniosek strony i to na nich spoczywa ciężar dowiedzenia treści prawa obcego (zwłaszcza w Anglii i państwach pozostających pod wpływem anglosaskiej tradycji prawnej). Różnice te utrudniają przewidywanie co do tego jakie prawo zastosuje ostatecznie sąd, nawet jeżeli miarodajnymi w danej sprawie są unijne normy kolizyjne (np. rozporządzenie Rzym I lub Rzym II).

Powyższe niedogodności stały się w ostatnich latach przyczyną wzmożonej dyskusji, a także prac badawczych, poświęconych analizie istniejących różnic i podobieństw w prawach krajowych poszczególnych państw członkowskich, nakierowanych na opracowanie założeń pod ewentualną regulację zasad stosowania prawa obcego na poziomie unijnym. Wielu podkreśla palącą potrzebę interwencji ustawodawcy europejskiego w tym zakresie. W innym miejscu wyraziliśmy jednak sceptycyzm w tym zakresie.1

Ważnym krokiem było przygotowanie tzw. Zasad Madryckich (2010) opracowanych pod przewodnictwem zespołu ekspertów z Uniwersytetu w Walencji, połączonych z publikacją raportów krajowych i raportu podsumowującego całość problematyki zasad stosowania prawa obcego przez wydawnictwo Sellier (C. Esplugues Mota, J. Iglesias, G. Palao (red.), Application of Foreign Law, Munchen 2011; raport generalny dostępny jest w bazie SSRN). Zasady Madryckie z 2010 r. opisuje prof. Carlos Esplugues Mota w niedawno opublikowanym artykule „Harmonization of Private International Law in Europe and Application of Foreign Law: The Madrid Principles of 2010” (Yearbook of Private International Law, vol. 13). Artykuł dostępny jest w bazie SSRN.

Treść Zasad Madryckich (w języku angielskim) jest następująca:

Principle I. A general European instrument on the ascertainment of content and manner of application of foreign law seems to be necessary. A Regulation seems to be the most suitable instrument to achieve this goal.

Principle II. This Regulation should have a broad scope and apply to both judicial and non-judicial authorities. Member States will provide a list of those non-judicial authorities covered by this Regulation.

Principle III. The Regulation should have a general scope of application notwithstanding the fact that third countries laws can be applied.

Principle IV. Application of foreign law should be made ex officio by the national authority, which must use its best endeavours to ascertain the content of foreign law.

Principle V. Any possible means of helping the national authority to ascertain the content of foreign law should be explored. Cooperation with other national authorities and/or the parties should be encouraged in order to ascertain the content of foreign law in a reasonable time and in a fair manner.

Principle VI. The content of foreign law should be ascertained in accordance with the Procedural Law of the national authority. The national authority may use, inter alia and in addition to the instruments set forth by international conventions, the information achieved through national and foreign public authorities; they can also ask for the assistance of experts and specialized institutions. The use of the European Judicial Network and other similar networks should be encouraged.

Principle VII. The ascertainment of foreign law does not exclude its non-application on grounds of public policy.

 Principle VIII. In those cases where the parties are entitled under national law to legal aid, such legal aid should extend to cover costs associated with the proof of foreign law.

 Principle IX. If in the view of the national authority, a) there has been no adequate ascertainment of the content of foreign law in a reasonable time, or b) it is found that upon ascertainment of foreign law it is inadequate to address the issue in question, the lex fori shall be applied.

 Principle X. Any decision or finding as to the content of foreign law, or for the purposes of paragraph 9 above, shall be open to review subject to national law. Specific grounds for review will be set forth by national law.

Principle XI. Conclusion of agreements with third countries as to the ascertainment of the content of foreign law should be encouraged. In particular, cooperation with inter-governmental organisations such as The Hague Conference on Private International Law should be supported.

Opracował Maciej Zachariasiewicz.

1 W. Popiołek, M. Zachariasiewicz, Poland, (w:) C. Esplugues Mota, J. Iglesias, G. Palao (red.), Application of Foreign Law, Munchen 2011

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s