UNCITRAL pracuje nad regułami transparentności w arbitrażu inwestycyjnym

UN building in NYC

Od kilku lat żywo dyskutowana jest potrzeba zwiększenia transparentności w arbitrażu inwestycyjnym. Spory te rozstrzygane są przed trybunałami złożonymi z arbitrów, a postępowanie wykazuje wiele cech wspólnych z arbitrażem handlowym. Jeszcze parę lat temu punktem wyjścia była niejawność takiego postępowania. Brak transparentności stał się przedmiotem szerokiej – i jak się wydaje zasadnej – krytyki, że pomimo istotnego w każdym sporze inwestycyjnym komponentu publicznoprawnego (skoro ustalana jest odpowiedzialność państwa) osoby trzecie nie mają dostępu do informacji o postępowaniu, możliwości śledzenia jego toku czy zgłaszania swoich uwag.

Począwszy od orzeczenia w sprawie Methanex v. USA (2001), powoli stawało się jasne, że w określonym zakresie wzmocniona musi zostać jawność postępowania arbitrażowego. Zmiany w tym zakresie wprowadzono już do Regulaminu arbitrażowego ICSID, w postępowaniach arbitrażowych toczących się w ramach NAFTY, a także w modelowych traktatach o wzajemnej ochronie inwestycji (w tzw. BIT-ach) państw takich jak USA czy Kanada. Przyszedł także czas na zmiany w ramach Regulaminu Arbitrażowego UNCITRAL, co potwierdzili delegaci na 41-ej sesji latem 2008 r.

Ponieważ Polska nie jest stroną konwencji waszyngtońskiej (a więc arbitraże, których jest stroną nie odbywają się według Regulaminu ICSID), ani oczywiście członkiem NAFTY, w sporach inwestycyjnych zastosowanie znajduje jedynie Regulamin UNCITRAL lub ewentualnie inny, wybrany przez strony. Reguły transparentności przygotowane dla arbitrażu inwestycyjnego przez UNCITRAL mogą mieć zatem szczególnie istotne znaczenie dla Polski.

W trakcie odbywającej się w lutym 20013 r. w Nowym Jorku 58-ej sesji toczą się intensywne prace nad Regułami transparentności w arbitrażu inwestycyjnym (Draft rules on transparency in treaty-based inwestor-State arbitration). Reguły stanowić będą zespół norm regulujących kwestie związane z jawnością postępowania arbitrażowego w sporach inwestycyjnych, w szczególności takich jak: dostęp do informacji o samym fakcie zaistnienia sporu inwestycyjnego (art. 2 projektu), dostęp do akt sprawy i orzeczeń (art. 3), możliwość przedstawienia stanowiska przez osoby trzecie niebędące stronami sporu (amicus curiae; art. 4), a także przez Państwo-stronę traktatu BIT-owskiego, które nie jest stroną sporu (art. 5), oraz jawność rozpraw (art. 6).

Najważniejszym, budzącym emocje zagadnieniem, jest zakres zastosowania Reguł. Sporne jest czy mają one stanowić załącznik do Regulaminu Arbitrażowego UNCITRAL czy stanowić samodzielny zespół zasad. Rozważano kilka wariantów oscylujących pomiędzy mechanizmem opt-out (Reguły znajdują zastosowanie, o ile strony traktatu inwestycyjnego ich nie wyłączą) i opt-in (Reguły stosuje się tylko wtedy, gdy strony traktatu wyraźnie zgodzą się na ich zastosowanie). Kontrowersje wywołuje także pytanie czy Reguły transparentności mogą – w oparciu o dynamiczną wykładnię traktatów – znajdować zastosowanie do BIT-ów już zawartych. Niebawem przekonamy się jaki wariant zwyciężył wśród delegatów na obrady 2-giej Grupy Roboczej UNCITRALU (Arbitraż i Koncyliacja).

Opracował: Maciej Zachariasiewicz

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s