Biała Księga Arbitrażu – propozycje ulepszenia ram prawnych sądownictwa polubownego w Polsce

Biala Ksiega20 listopada 2014 r. na ręce Ministra Mariusza Haładyja (Ministerstwo Gospodarki) oraz Ministra Wojciecha Węgrzyna (Ministerstwo Sprawiedliwości), przekazana została Biała Księga Arbitrażu (propozycje zmian legislacyjnych mające na celu ulepszenie ram prawnych sądownictwa polubownego w Polsce).

Zebrane w niej propozycje legislacyjne są owocem pracy Zespołu działającego przy Sądzie Arbitrażowym Lewiatan przez ostatnie półtorej roku. Wiosną 2013 roku w ramach Programu „Konkurencyjność Arbitrażu” finansowanego ze środków UE rozpoczęte zostały prace nad przygotowaniem propozycji zmian do polskiego prawa arbitrażowego. Powołany został Zespół badawczy w składzie: dr. hab. Łukasz Błaszczak, dr hab. Rafał Sikorski, dr Maciej Zachariasiewicz, dr Karol Zawiślak, dr hab. Grzegorz Żmij, pod kierunkiem dr Beaty Gessel-Kalinowskiej vel Kalisz. Prace zostały podzielone na trzy etapy. Pierwszy etap obejmował analizę obecnego stanu prawnego, której wynik ukazał się w formie publikacji „Diagnoza Arbitrażu. Funkcjonowanie prawa o arbitrażu i kierunki postulowanych zmian”. W drugim etapie uwagi de lege ferenda, zgłoszone w Diagnozie poddane zostały debacie ogólnej, jaka miała miejsce w ramach konferencji Diagnoza Arbitrażu: Funkcjonowanie prawa o arbitrażu i kierunki postulowanych zmian, która odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie w dniu 18 września 2014 roku. Równolegle wszystkie te zagadnienia zostały przedstawione szerokiemu gronu odbiorców w formie ankiety opublikowanej na stronie internetowej Sądu Arbitrażowego Lewiatan oraz rozdystrybuowanej wśród uczestników Konferencji. Względem większości z nich respondenci byli zgodni, iż wymają one zmian legislacyjnych.

Wspomniane analizy i dyskusje posłużyły Zespołowi Diagnozy do opracowania tzw. „Białej Księgi Arbitrażu” pod redakcją Beaty Gessel-Kalinowskiej vel Kalisz i mojej osoby. Księga ma za zadanie podsumowanie zgłaszanych w doktrynie i praktyce, a także przedyskutowanych w ramach Zespołu uwag o potrzebach zmian ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Księga stanowi jednocześnie spójną propozycję legislacyjną.  Zmiany, które znalazły się w Białej Księdze Arbitrażu obejmują kilkanaście różnych propozycji, w tym m.in.:

  • rozszerzenie podstaw jurysdykcji krajowej sądu polskiego w sprawach z zakresu sądownictwa polubownego określonej w art. 1156 k.p.c.
  • przekazanie wszystkich spraw z zakresu arbitrażu, w których orzekają sądy powszechne, a o których mowa w części V k.p.c., sądom apelacyjnym miejsca w którym toczy, ma toczyć lub toczyło się, postępowanie arbitrażowe (za wyjątkiem spraw z wniosku o stwierdzenie wykonalności wyroku krajowego sądu polubownego, a także określonych w art. 1192 k.p.c.)
  • powiązane z powyższym – przekazanie spraw ze skargi o uchylenie orzeczenia sądu polubownego oraz z wniosku o uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku zagranicznego sądu polubownego w pierwszej instancji do kompetencji sądów apelacyjnych
  • usunięcie wymogu zdatności ugodowej jako przesłanki zdatności arbitrażowej sporów majątkowych
  • wprowadzenie do prawa polskiego normy określającej rodzaj i zakres odpowiedzialności arbitra, i jednocześnie swoistego immunitetu arbitra, zapewniającego mu niezależność orzekania
  • jednoznaczne przesądzenie dopuszczalności wydawania przez sądy polubowne postanowień o zabezpieczeniu w postępowaniu ex parte
  • wprowadzenie reguły zgodnie z którą wyrok arbitrażowy wydany w Polsce uzyskiwał będzie prawomocność pomiędzy stronami z chwilą jego wydania (uznanie ex lege)
  • zastąpienie obowiązku przedstawienia uwierzytelnionego przekładu wyroku arbitrażowego na język polski, regułą zgodnie z którą wystarczające będzie załączenie prywatnego tłumaczenia wyroku arbitrażowego
  • rezygnację z wymogu załączenia do wniosku oryginału zapisu na sąd polubowny lub jego urzędowo poświadczonego odpisu.

W trakcie spotkania 20 listopada na którym nastąpiło przekazanie Białej Księgi, wiceminister Haładyj podziękował za przygotowanie Białej Księgi Arbitrażu i podzielenie się wnioskami z niej płynącymi. Podkreślił ponadto, że Ministerstwo Gospodarki podejmuje kompleksowe działania, które mają ułatwić dostęp i zwiększyć wykorzystanie pozasądowych metod rozwiązywania sporów gospodarczych. Zaznaczył, że wymaga to jednak ścisłej współpracy między administracją a stroną społeczną oraz światem nauki. – Dlatego cieszę się, że propozycje opracowane w MG w ramach ustawy o wspieraniu polubownych metod rozwiązywania sporów, takie jak np. skrócenie drogi instancyjnej postępowania postarbitrażowego czy zmiany dotyczące skutków ogłoszenia upadłości na postępowania przed sądami polubownymi, cieszą się poparciem strony społecznej – powiedział. Dodał, że propozycje zawarte w dokumencie będą przedmiotem analizy, a następnie dyskusji z praktykami arbitrażu, przedstawicielami nauki oraz przedsiębiorcami.

Publikacja została wydana w ramach Projektu „Konkurencyjność Arbitrażu” finansowanego ze środków UE w ramach EFS. Można ją nieodpłatnie zamówić ze strony Sądu Arbitrażowego Lewiatan pod adresem: http://www.sadarbitrazowy.org.pl/pl/Biala-Ksiega-Arbitrazu.

Opracował Maciej Zachariasiewicz

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s