Trust w prawie prywatnym międzynarodowym

trust_i_inne_stosunki_powiernicze_oklZ reguły nie chwalę się na Blogu swoimi publikacjami. Tym razem pozwalam sobie jednak uczynić wyjątek i poinformować czytelników o publikacji (wreszcie – sic!) mojej książki doktorskiej, mocno zaktualizowanej od czasu obrony pracy. Zmieniła się wszakże w międzyczasie ustawa o prawie prywatnym międzynarodowym (nowa uchwalona została w 2011 r.). Przyjęto też rozporządzenie UE nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach spadkowych, które może mieć znaczenie dla trustów z uwagi na ich interakcję z procesem dziedziczenia.

Książkę poświęcam kolizyjnoprawnym trudnościom powstających w związku z trustami, które nie są znane w naszym kraju. W dobie wzmożonego obrotu międzynarodowego, trust coraz częściej wchodzi w styczność z obszarami państw, w których konstrukcja tego typu nie występuje. Pojawia się też w Polsce, bądź polskie podmioty działające za granicą coraz częściej trust napotykają. Stanowi on dla organów stosujących prawo i praktyków źródło zasadniczych trudności w procesie poszukiwania prawa właściwego i jego stosowania. Korzystając z dorobku literatury i judykatury zagranicznej, w książce formułuję wiele propozycji postępowania z tego typu instytucją prawną, które użyteczne będą – mam nadzieję – dla sądów i praktyków. Praca skierowana jest do wszystkich, którzy mają do czynienia ze sprawami o charakterze transgranicznym, czy to w sytuacjach, w których międzynarodowy stosunek prawny ma być oceniany w Polsce, czy też na skutek prowadzenia określonej działalności na terytorium innych państw, niezależnie od tego czy chodzi o działalność o charakterze gospodarczym, czy indywidualnym.

Podstawową trudnością z jaką mamy do czynienia w razie zetknięcia się z trustem jest zagadnienie kwalifikacji kolizyjnoprawnej, sprowadzająca się do pytania o wykładnię norm kolizyjnych obowiązujących w naszym kraju i w konsekwencji rodząca pytanie do zakresu której normy kolizyjnej przyporządkować należy „trustowe” stany faktyczne. P. Lalive zauważył wiele lat temu, że gdy mamy do czynienia z instytucją, która nie jest znana prawu forum – takiej jak np. trust – jedyną możliwością postępowania jest odwołanie się do prawa obcego, które zna tego typu instytucję – i po ustaleniu jej prawdziwej funkcji – wybranie normy kolizyjnej miarodajnej dla stosunków najbardziej odpowiadających instytucji, z którą mamy do czynienia. Poszukując zatem prawdziwej funkcji trustu, badam na płaszczyźnie prawnoporównawczej funkcje i konstrukcję trustów i zestawiam go z odpowiednikami znanymi w systemach prawa stanowionego. Trust rodzi jednak o tyle duże trudności, że w systemach anglosaskich służy on bardzo różnym celom, od zarządu majątkiem w obrocie prywatnym, poprzez powiernicze władanie majątkiem (gdy element zarządu nie jest dominujący) i zastosowanie w działalności charytatywnej oraz złożone funkcje gospodarcze (np. w ramach sekurytyzacji i funduszy inwestycyjnych czy emerytalnych), aż po wykorzystanie powiernictwa dla rozmaitych przypadkach restytucji majątku. W pracy ostatecznie przyjmuję, że najczęściej – z braku lepszego rozwiązania – trusty przyporządkować należy do zakresu ogólnej klauzuli najściślejszego związku wyrażonej w art. 67 ustawy – Prawo prywatne międzynarodowe z 2011 r. Takie rozwiązanie zapewnia niezbędną dozę elastyczności przy poszukiwaniu prawa właściwego dla trustów spełniających różne funkcje społeczno-gospodarcze. Dopuszczalny powinien być również wybór prawa, którego dokonać może założyciel trustu.

Kolizyjnoprawne trudności dotyczące trustu nie kończą się na etapie kwalifikacji. Doniosłe problemy powstają w związku z określeniem zakresu zastosowania prawa właściwego i potrzebą rozgraniczenia zastosowania statutu trustu i innych statutów. Chodzi tu w szczególności o statut rzeczowy (problemy powstają w związku z rzeczowoprawnymi uprawnieniami beneficjenta w przypadku położenia składników majątku trustowego na terytorium Polski), spadkowy (trust często wykorzystywany jest jako instrument planowania losów majątku po śmierci co rodzi konieczność starannego rozgraniczenia statutu trustu i spadkowego) oraz statutu upadłości (z uwagi na uprawnienie beneficjentów trustu do żądania wyłączenia składników majątku powierniczego z masy upadłościowej powstaje pytanie o znaczenie tzw. lex concursus).

Wreszcie w książce omawiam konwencję haską o prawie właściwym dla trustów i ich uznawaniu z 1985 r. Rekomenduję także podpisania tej konwencji przez Polskę.

Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego. Spis treści i fragment pracy dostępny jest na stronach wydawcy w tym miejscu.

Maciej Zachariasiewicz

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s